Notariusz, jako osoba zaufania publicznego, pełni szczególną rolę w obrocie prawnym i odpowiada za zgodność czynności z obowiązującymi przepisami. Jego zadaniem nie jest wyłącznie sporządzanie aktów i poświadczeń, lecz także czuwanie nad tym, aby nie dochodziło do naruszenia prawa. Z tego względu nie zawsze możliwe jest przyjęcie zlecenia od klienta, nawet jeśli strony są zgodne co do treści planowanej czynności. Odmowa następuje tylko w określonych sytuacjach i zawsze musi być odpowiednio uzasadniona.
Kiedy notariusz ma obowiązek odmówić dokonania czynności?
Podstawową przesłanką odmowy jest sprzeczność planowanej czynności z przepisami prawa. Notariusz nie sporządzi aktu, którego treść prowadziłaby do obejścia prawa, naruszenia interesów osób trzecich czy byłaby niezgodna z obowiązującymi regulacjami. Może to dotyczyć na przykład umów przenoszących prawa wbrew zakazom ustawowym albo czynności pozornych, które nie odzwierciedlają faktycznej woli stron. Obowiązek odmowy istnieje również wtedy, gdy treść dokumentu jest niejasna i uniemożliwia jednoznaczne stwierdzenie skutków prawnych. W praktyce każda kancelaria notarialna w Rybniku czy w innym mieście stosuje te same reguły, wynikające z przepisów prawa.
Czy odmowa sporządzenia aktu notarialnego może wynikać z przyczyn formalnych?
Nie zawsze powodem odmowy jest treść planowanej czynności. Nierzadko przyczyną są braki formalne, np. brak wymaganych dokumentów, zaświadczeń lub danych, które muszą znaleźć się w akcie notarialnym. W takiej sytuacji notariusz nie może sporządzić ważnego dokumentu i zobowiązany jest odmówić do czasu uzupełnienia braków. Odmowa może nastąpić także wtedy, gdy istnieją wątpliwości co do świadomości uczestników czynności, na przykład w przypadku braku rozeznania co do jej skutków prawnych. Zdarza się również, że przyczyną jest potencjalny konflikt interesów, który mógłby podważyć zasadę bezstronności.
Podsumowanie sytuacji, w których notariusz odmówi czynności
Odmowa dokonania czynności notarialnej wynika zawsze z przesłanek określonych w przepisach prawa i nie jest decyzją uznaniową. Dotyczy to zarówno sprzeczności z regulacjami, jak i braków formalnych czy wątpliwości co do świadomości stron. Notariusz, odmawiając sporządzenia aktu, działa w interesie bezpieczeństwa obrotu prawnego i chroni uczestników przed nieważnością czynności. Tego rodzaju sytuacje mogą zdarzyć się wszędzie, także w mieście takim jak Rybnik.
