W praktyce spadkowej często pojawiają się dwa pojęcia: odrzucenie spadku oraz zrzeczenie się dziedziczenia. Choć brzmią podobnie, odnoszą się do zupełnie innych sytuacji prawnych i mają odmienne konsekwencje. Warto znać ich znaczenie, szczególnie gdy planuje się świadomie uregulować kwestie dziedziczenia w rodzinie. Każda z tych decyzji wymaga zachowania odpowiedniej formy prawnej, najczęściej z udziałem profesjonalisty, jakim jest notariusz, który sporządza stosowne oświadczenia lub umowy.
Na czym polega odrzucenie spadku i kiedy można to zrobić?
Odrzucenie spadku to czynność prawna, którą podejmuje się po śmierci spadkodawcy. Można się na nią zdecydować, jeśli dziedziczenie wiązałoby się z niekorzystnymi konsekwencjami, na przykład z przejęciem długów przewyższających wartość majątku. Jest to jednostronne oświadczenie woli, które musi być złożone w ciągu sześciu miesięcy od momentu, gdy dana osoba dowiedziała się o tytule swojego powołania do spadku. Zwykle jest to dzień śmierci spadkodawcy. Odrzucenie spadku wymaga zachowania odpowiedniej formy. Można je złożyć w sądzie lub u notariusza w Rybniku czy innym mieście, który sporządza stosowny protokół.
Czym różni się zrzeczenie się dziedziczenia i kiedy warto to rozważyć?
Zrzeczenie się dziedziczenia, w przeciwieństwie do odrzucenia spadku, następuje jeszcze za życia spadkodawcy. Jest to umowa zawierana między przyszłym spadkodawcą a jego potencjalnym spadkobiercą, w której ten drugi zrzeka się swojego prawa do dziedziczenia. Taka umowa wymaga formy aktu notarialnego. Tylko wtedy ma moc prawną. W odróżnieniu od odrzucenia spadku, zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje także zstępnych osoby zrzekającej się, czyli dzieci, wnuki itd., chyba że w umowie zapisano inaczej.
Dlaczego udział notariusza w sprawach spadkowych ma znaczenie?
Zarówno odrzucenie spadku, jak i zrzeczenie się dziedziczenia wymagają dochowania formy szczególnej i w obu przypadkach kluczową rolę może odgrywać notariusz. W sytuacji odrzucenia spadku, notariusz sporządza protokół, który następnie trafia do sądu lub rejestru spadkowego. Z kolei przy zrzeczeniu się dziedziczenia notariusz nie tylko przygotowuje akt notarialny, ale również dba o to, aby strony rozumiały jego konsekwencje. Tego rodzaju dokumenty są bowiem trudne do zmiany i mają dalekosiężne skutki, zwłaszcza dla kolejnych pokoleń.
